Alcuni saggi di lingua saurana:
Una leggenda -
Una Poesia... -
Una Preghiera
Una leggenda
De obegestörbn za Roz
«Mear völkh vander Ouberzahre ist geben gean in Kumelgn afn morkh va Olderhailign.
Ochter, ben d’ont gehot gekhafet bas d’ont gehot za khafan, ola minonder ontsesi instradert
za kheman her.
A diernle otsi gehot aufgeholtn,salakor panander baraka, as d’ondrn onts net gesehn,
d’ont nar gedeinkhet as barat schon vurvanz gean, unt sel otis a ongeheivet za pfavlan.
Unt sel seintse gean vurvanz vurvanz unt ont kha diernle gesehn, ma si seint niemar hinter
gean za schauban, vaspegn d’ont net gebeisset baratis vurvanz oder baratis hintn nou.
Unt sel seintse vurvanzgean unt seint ruvert inder Ouberzahre unt ist kha diernle geben.
Is ochter ot khans gesehn mear vander sain kompanjia unt ’s otsi geton alane za mochan in perkh
auf. Bens ist khemen tceibrist ga Roz, otis niemar gemeiget, ‘s ist geben gonz nocht unt
ist geben schnea a. Unt sel istis a gean inin in de kasera unt ist se plibn,
völa vourte unt völa khölte vaspegn as ist geben ois nos.
Dur de nochthin, ’s ist geben spote
inder nochthin, otis geheart zbie as khemat zuar eparans, as ot geheart loukhn in khie unt ot
geheart kloukn zbie as khemat zuar de mandria khie. Infatti ochter seintse gean inin in de
losas de khie unt ’s völkh ist gean inin in de kasera, unt is ist a sel geben,
però is ot khans gesehn, ’s ot lai geheart.
Unt sel otis geheart ois: as d’ont gemochet khase,
as d’ont obegeramet unt gemochet khase unt ois pis as d’ont gehot gor, zbie as de baratn nou
geben leintiga, as de baratn geben leintich. Ochter otis nicht mear geheart, ochter ben de
ont gor khase gemochet ontsesi aufgenumen... unt sel otis nicht mear geheart...
Unt ochter bens ist khemen tokh, otsi inviert unt ist gean ham. Però nochme se toge istis niemar
guetgestean, ’s istme khemen de polmonite, ’s ist böl nou adingele gelebet, ma ochter istis
gestörbn, tra va vourte unt vander khölte as ot pakhemen».
I defunti a Casere Razzo
Delle persone di Sauris di Sopra erano andate al mercato dei Santi a Santo Stefano Comelico.
Dopo aver acquistato quello che a loro serviva, insieme si avviarono sulla strada del ritorno.
Una ragazza, però, si attardò forse nei pressi di una bancarella e gli altri del gruppo,
non vedendola arrivare, pensarono si fosse già incamminata,
nel mentre iniziava anche a nevicare.
Così andarono avanti di molto, senza trovarla, ma non tornarono più indietro a cercarla
anche perché non sapevano ancora se fosse avanti o dietro loro. Ripresero il cammino,
arrivarono a Sauris di Sopra senza scorgere la ragazza. Lei, non vedendo più nessuno della
sua compagnia, da sola iniziò a salire la montagna. Ma quando arrivò in cima a Casere Razzo,
non ce la fece più, era già notte fonda e c’era anche neve. Così entrò nella casera e rimase
là piena di paura e di freddo perché era tutta bagnata.
Durante la notte, molto tardi, sentì come se qualcuno si avvicinasse, andasse a chiamare
le mucche, sentì i loro campanacci, come se stesse arrivando una mandria di animali.
Le mucche entrarono nelle stalle, le persone, invece, nella casera, proprio dove si trovava lei,
ma non vedeva nessuno, sentiva solamente tutti questi rumori.
E sentì ogni cosa: che facevano formaggio, che spannavano il latte e facevano formaggio e
tutto il resto fino a che ebbero finito, come se fossero dei vivi, come se fossero stati vivi.
Poi non udì più niente, quando ebbero finito di fare formaggio se ne andarono e non udì
più nulla.
Poi, quando si fece giorno, s’incamminò e tornò a casa.
Però da quel giorno non si sentì più bene, prese la polmonite, visse ancora un po’,
ma poi morì, per la paura e per il freddo che aveva preso.
(tradizione orale saurana, in appendice a F. Schneider, Memorie di racconti che oggidì si chiamano leggende e superstizioni)
Una poesia... di ieri
Ah, dernoch dass i der worte
dass i traure in gonze Winter,
du mei liëbes klane Schwäbele,
biste wöhl nou wieder hinter?
Im’Avost ost-ins gesot:
bleit gesund, i muss schon gean:
bleit gesund: i keme wieder
wenn der Schnea ward sein zagean ...
Ah, da quanto tempo ti aspetto
e sono malinconico per tutto l’inverno,
tu, mia cara piccola rondinella,
sei veramente di nuovo tornata?
In agosto ci hai detto:
statemi bene, devo già partire:
state bene: tornerò
quando la neve si sarà sciolta…
(dalla ballata “Der Olte Pick Dörfar und ’s Schwäbele“ di Padre Luigi Lucchini)
...di oggi
Wëispërkouvl
Unt ben
I-pin rovert
auf
afn wëispërkouvl
va himbl unt earde
an-anziges schen
ot-mi varnumen-
in der se
himblischën ruhe
ona zait
olla de sochn,
olse rechte
unt olse stilla
ont' koht
ëipans eabigës
unt groassmechtingës.
Bivera
E quando
sono arrivata
sulla cima
del Bivera:
di cielo e terra
un'unica visione
m'ha colpito.
In quell'azzurro
di pace
senza tempo,
tutto,
così perfetto
nella sua immobilità
aveva qualcosa
d'infinito
e grandioso.
Fernanda Plozzer
(marzo 1982)
Gepet – Vierzan eingln
In Göttas nome haint gei schlofn;
vierzan Eingln vieri mit mier;
zbeana pame Koupfe,
zbeana pan Viesse,
zbeana ander gerechtn saite,
zbeana ander geteinkn saite,
zbeana as mi deiknt,
zbeana as mi beiknt,
zbeana as mi viernt
iber himblische Paradais.
Omen.
Preghiera – Quattordici angeli
Nel nome del Signore stasera mi corico
quattordici angeli mi porto appresso:
due sul capo,
due ai miei piedi,
due alla mia destra,
due alla mia sinistra,
due che hanno cura di coprirmi,
due che mi danno la sveglia,
due che mi conducono
sulle vie del Paradiso.
Amen.
|